Standart önlemler, hastanelerde mikroorganizma bulaşını azaltmak için bütün hastalara yönelik uygulanır.

Beden sıvılarına temastan sonra eldiven giymi_{ş olsanız bile mutlaka el yıkayın}

Eldiveni çıkardıktan sonra derhal ellerinizi yıkayın.

Hastalara temastan sonra, çevreye bulaştırmamak ve aynı hastada çapraz kontaminasyona yol

açmamak için farkh bolgelere temastan önce antimikrobiyal içermeyen normal sabun

kullanın.

Gerekiyorsa antiseptik kullanın

Göz, ağız ve burundaki mukoz zarları korumak için hasta bakımı ya da işlemler sırasında kullanın.

e. Tulum

İşleme ve yayılma ihtimali olan materyale uygun bir tulum giyin, i_{şlem biter bitmez çıkarın ve derhal elleriniz yıkayın.}

Kontamine olan ve hasta bakımında kullanılan malzemelerin dikkatle, deri ve mukoza teması olmayacak şekilde atılmasını sağlayın, tek kullanımlık malzemelerin tekrar kullanılmamasın sağlayın

Hastane çevresinin; rutin hizmet verilen yerler, yatak, yatak çevresi, sıklıkla dokunulan yüzeylerin temizlenip dezenfekte edildiğinden ve bu i_{şlemlerin takip edildiğinden emin olun.}

h. Örtü

Kontamine veya kullanılmı_{ş örtü ve çarşafların, giysilerin deri ve mukoza teması olmayacak şekilde taşınıp işlemden geçirildiğinden emin olun.}

i. Kan ile bulaşan patojenler ve iş sağlığı

Sağlık hizmeti sunumu sırasında yaralanmalan onlemek için kesici, delici aletlerle çalı_{şmada uyulması gereken tedbirlere uyun:}

İğnelerin uçlarını elinizi kullanarak kapatmayın. Resüsitasyon gereken bir yerde çalışıyorsanız doğrudan temas gerektirmeyecek uygun malzemeler kullanın.

Hastaları bulaştırıcılık özelliklerine göre- İnfeksiyon kontrol uzmanlarına danışarak odalara yerleştirin.

İnfluenza virüsü damlacık enfeksiyonu ile yayılır. Kontamine damlacıklar, öksürme, hapşırma, konu_{şma ya da bronkoskopi gibi işlemler yoluyla ortama saçılır, ağız veya burundaki mukoza ve konjunktivalara teması ile de yayılım olur. Bir metrelik mesafe temas bulaşı için riskli alandır. Etken havada asılı kalamayacağı için, havaya yönelik önlemlerin yararı olmaz.}

Hastayı özel odaya yerleştirin. Özel oda yoksa aynı etkenle hastalanmış biriyle aynı odaya yerleştirin (kohortlama). Eğer bu da mümkün değilse, diğer hastalarla-ziyaretçilerle aralarında en az 1 metrelik aralık sağlayın. Odanın kapısı açık kalabilir.

b. Maske

Eğer hastanın bir metrelik çevresinde işlem yapacaksanız maske takın (bazı hastaneler odaya girişte maske takılmasını isteyebilir).

c. Hasta transportu

Hastanın zorunlu haller dışında oda 9iki§im simrlayin. Çıkmak zorundaysa, virüs yayılımını azaltmak için hastaya maske takın.

Dünya Sağlık Örgütü influenza pandemisi başladığına ilişkin bir açıklama yapmadan önce tüm sağlık kurumları hazır olmalıdır.

Bu rehber, influenza pandemisi durumunda sağlık kurumlarında enfeksiyon kontrolüne yönelik planlamayı kolaylaştırmak için geliştirilmi ştir. Enfeksiyon kontrol önlemlerinde ve çevresel enfeksiyon kontrolünde aynntih boliimleri içermektedir.

"Standart Enfeksiyon Kontrol Prensipleri" ve "Damlacık Önlemleri" başlıca enfeksiyon kontrol stratejileridir. Öksürme ve hapşırmayla oluşan solunum salgılarına ve el yıkamaya gösterilen titizlik enfeksiyon kontrolünün temelidir. Diğer tavsiyeler; influenza hastalarının diğer hastalardan ayrılması, bu hastalarla ilgilenen sağlık personelinin ve ziyaretçilerin kısıtlanması, sağlık personelinin influenza yönünden sağlık taramasından geçirilmesi ve eğitimdir.

GRİP BULAŞMASININ ÖNLENMESİ

• Özellikle el hijyeni olmak üzere enfeksiyon kontrol uygulamalarına ciddiyetle bağlı kalmak

• Standart Enfeksiyon Kontrolü Prensiplerine ve Damlacık Önlemlerine bağl kalmak

• İnfluenzalı hastaların ayrılması ve gruplandırılması gibi idari kontroller

• Semptomlar tespit edilen görevli ve ziyaretçilerin kısıtlanması

• Personelin, hastaların ve ziyaretçilerin eğitilmesi

ANAHTAR NOKTAL AR

— İnfluenza salgını ulusal sağlık hizmetleri için sıradan bir i_{ş olmayacaktır}

— Personel yüksek talepleri karşılamak için esnek şekilde çalışmalıdır.

— İyi bir planlama ile kişisel korunma ekipmanlarının stoklanması gerekli olacaktır.

— Mevcut kontrol ölçülerine karar vermek için risk değerlendirilmesi yapılmalıdır.

Sağlık kurumlarının yöneticileri rutinde uygulanan enfeksiyon kontrol yöntemlerini deği_{ştirebilecek şekilde planlama yapmalıdır. Örneğin:}

• Damlacık önlemlerini bilmeyen sağlık personelinden influenzalı hastalara bakmaları istenebilir.

• Sağlık kurumlarında ve özel hekim muayenehanelerinde bekleme odaları, hastaların gruplandırılmalarına uygun bir biçimde değildir.

• Kişisel korunma ekipmanlan kisa sürede tükenebilir. Bu yüzden yeterli stoku oluşturmak ve idare etmek için iyi bir planlama yapmak gerekecektir.

SAĞLIK PERSONELİ PLANLAMASI

ANAHTAR NOKT AL AR

— Hasta sağlık personeline erken tanı konulması salgının yayılmasını engellemede önemlidir.

— Hasta sağlık personeli işten uzaklaştırılmalıdır, fakat istisnalar gerekli olabilir.

— İnfluenza komplikasyonlan yoniinden yüksek risk altında olan bulunan sağlık personeli direkt hasta bakımında bulunmamalıdır.

— Genel bir prensip olarak, influenzalı hastaların bakımında görev alan sağlık personeli diğer hastaların bakımında görev almamalıdır, fakat istisnalar gerekli olabilir.

Sağlık personeli influenza belirtilerini bilmeli ve semptomlar başladığı zaman amirlerine bildirmelidir. Genel bir prensip olarak, influenza belirtilerine sahip tüm sağlık personeli hastalara, i_{ş arkadaşlarına ve diğerlerine bula§masim onlemek için işten uzaklaştırılmalıdır. Yine de istisnai durumlarda personel sıkıntısı yaşayan yerlerde amirler belirtili hastaların çalışmasına izin verebilir. Kendini yeterince iyi hisseden, influenza belirtilerini yeni hissetmeye başlayan veya iyileşen ve hafif belirtileri kalan sağlık personeli, hasta olmayan personelle ve influenza olmayan hastalarla temastan kaçınarak influenzal hastaların bakımı için ayrılmış bölümlerde çalışabilirler. Bu, belirtisi olan personellerin çalışma saatleri boyunca ayrılmış bölgede kalması gerektiği anlamına gelir.}

2. Personel Yerleştirilmesi

İnfluenzalı hastaların tedavisinde veya influenza hastalan i9in ayrılmı_{ş bölümde çalışan sağlık personeli diğer hastaların tedavisinde veya bu hastaların bulunduğu yerlerde görev yapmamalıdır. İnfluenzaya yakalanmış ve iyileşmiş veya aşılanmış olan ve bu yüzden influenza olma ve bulaştırma ihtimali olmayan sağlık personeli influenzalı hastalar için öncelikli olarak tercih edilmelidir.}

Bu şekilde risk altında olan görevliler (hamile bayanlar veya bağışıklığı zayıf olanlar) salgın boyunca veya aşılanana dek hastalara direkt bakımdan uzak, başka görevlerde çalıştırılmalıdır.

ENFEKSİYON KONTROL ÖNLEMLERİ

ANAHTAR NOKTALAR

— El hijyeni ve solunum salgılarına temasın engellenmesi çok önemlidir.

— Enfeksiyon kontrol önlemlerini anlatan posterler, dikkati çekmek için görünür yerlere asılmı_{ş olmalıdır.}

—Kişisel korunma ekipmanlarının kullanılmasının yararlan tiim personele anlatılmalıdır.

1. El Hijyeni

El hijyeni, sağlık bakım uygulamalarında bulaşıcı ajanların geçişini azaltmak için en önemli uygulamadır ve Standart Enfeksiyon Kontrol Prensiplerinin temel elementidir. El hijyeni terimi suyla sabunla yıkama, ardından kuruluma ve su kullanmayı gerektirmeyen alkol bazl ıürünlerin kullanımını içerir. Eğer eller görünür şekilde kirlenmi_{ş veya solunum salgılarına maruz kalmışsa su ve sabunla yıkanmalı ve kurulanmalıdır. Alkollü mendil kullanarak eller temizlendiğinde kirli ve organik maddelere dokunulmamalıdır. Enfeksiyonlu bir hastayla ve yatak bölgeleriyle temastan önce ve sonra eller temizlenmeli ve koruyucu giysiler ile ekipmanlar temiz olmalıdır. El yıkamayı takiben eller atık kutusunun yakınında bulunan kâğıt havlularla kurulanmalıdır. Çöp kutuları ayakla çalışan kapaklı, her zaman kullanılacak şekilde olmalıdır. Ek olarak devamlı yer değiştiren sağlık personeline kişisel alkollü mendiller dağıtılabilir. Hasta ve ziyaretçilerin girip çıktığı bölgede çalışan bütün personel su ve sabunla ellerini yıkama ardından kurulama ile veya alkolle ovma yoluyla elleri temizlemeye önem vermelidir.}

Ziyaretçiler ve personel kadar hastalar da, potansiyel hastalığın bula§masim onlemek için aşağıdaki hijyen ölçülerine uymaya teşvik edilmelidir. Bunlar;

• Öksürürken, hapşırırken ve burnunu temizlerken tek kullanımlık mendiller ile ağzı ve burnu kapatmak

• Kullanılmı_{ş mendilleri en yakın çöp kutusuna atmak}

• Öksürdükten, hapşırdıktan, mendil kullandıktan sonra, solunum salgılarıyla ve kirli yüzeylerle temas ettikten sonra elleri yıkamak

• Elleri göz ve burun mukozasından uzak tutmak

Hasta maskeleri: Bekleme salonlarında veya ulaşım boyunca (halkın içinden hastanelere veya hastane içinde bir bölgeden bir bölgeye geçerken) öksüren, hapşıran hastalar çevresel kirlenmeyi azaltmak ve solunum salgılarını bulaştırmamak için cerrahi maskeler giymelidir.

Sağlık personelini, vücut sıvılarından korumak ve böylece hastalar ve personeller arasında ve hasta ile hasta arasında influenza bulaşması riskini azaltmak için kişisel korunma ekipmanları (önlük, maske, eldiven vb) kullanılmalıdır. Hasta odasından ayrılmadan önce tüm kirli giysiler çıkartılmalıdır. Atılabilen veya kullanıldıktan sonra yok edilebilen cerrahi maskeler yeterli olacaktır.

Ameliyat maskesi, hastayla yakın temas edecek görevliler tarafından giyilebilir. Bu fiziki bir bariyer oluşturacaktır ve influenzanın bulaşmasındaki önemli yollardan biri olan damlacık enfeksiyonunu önleyecektir.

Cerrahi maskeler:

• Ağzı ve burnu kapatmalı ve kullanıldıktan sonra boyun etrafında bırakılmamalıdır

• Giyildikten sonra ellenmemelidir

• Nemlenirse deği_{ştirilmelidir}

• Kullanımı tamamlandıktan sonra tıbbi atık olarak ayrı toplanmalıdır.

• Çıkarma işlemi tamamlandıktan sonra eller dezenfekte edilmelidir. FFP3 maskeler:

Mümkün olan en yüksek korunmayı sağlayan FFP3 maskeler hasta bakım prosedürlerini uygularken sağlık personeli tarafından takılmalıdır. FFP3 maskeler yanlardan hava girmeyecek şekilde takılmı_{ş olmalıdır. Eğer nefes alıp verme zorlaşırsa, maske zarar görmüş, deforme olmuş, vücut sıvıları nedeniyle kirlenmiş demektir}

Aerosol çıkı_{şına neden olan prosedürler: Entübasyon, nazofaringeal aspirasyon, trakeostomi bakımı, göğüs fizyoterapisi, bronkoskopi, nebülizatör gibi uygulamalar ortama aerosol çıkışına neden olur. Bu uygulamalar, hasta hayatını tehlikeye sokmayacak şekilde mümkün olduğunca minimuma indirilmelidir. Gereksiz maruz kalmalan onlemek için, bu işlemleri gerçekleştirirken sadece sağlık personeli bulunmalıdır. Bu uygulamalar süresince maskeye ek olarak, gözleri enfeksiyonlu materyalle yakın temastan koruyacak gözlük takılmalıdır.}

İnfluenzalı hastaların rutin bakımı süresince eldiven şart değildir. Standart Enfeksiyon Kontrol Prensipleri invaziv prosedürlerde, steril alanla yakın temasın olacağı durumlarda, zarar görmüş, açık cilde dokunurken, mukozaya, kana, vücut sıvılarına temas olacağı durumlarda eldiven giyilmesini öngörmektedir. Eldivenler kullanıldıktan sonra hemen tıbbi atık olarak atılmalı ve ardından el temizliği yapılmalıdır. Eğer salgın durumunda, eldiven stoku kısıtlıysa eldiven kullanımı için öncelikler oluşturma ihtiyacı oluşabilir. Bu durumlarda, öncelikle invaziv prosedürlerde, steril alanla temas olacağında, kan ve vücut sıvılarına maruz kalınacağı durumlarda eldiven kullanımı olmalıdır.

Tek kullanımlık önlükler, kişisel kıyafet veya üniformaların hastanın kan, vücut salgıları ve sıvılarıyla temas edileceği durumlarda giyilmelidir ve hasta bakımında bir kez kullanılıp tıbbi atık olarak atılmalıdır.

Önlükler gripli hastaların rutin tedavisi için gerekli değildir. Fakat yine de kişisel giysi ve üniformaların çok kirleneceği durumlarda veya kan, salgı sıçraması olacağı durumlarda önlük giyilmelidir. Entübasyon gibi aktivitelerde önlük giyilmelidir. Sıvı geçirmeyen önlükler tercih edilmelidir. Sıvı geçiren bir önlük giyiliyorsa altına plastik önlük giyilmelidir. Önlükler:

• Korunacak bölgeyi tamamen örtmelidir.

• Bir kez giyilip çamaşır haznesine koyulmalıdır. Ardından da el temizliği yapılmalıdır.

Gözler sıçramalara ve büyük damlacıklara maruz kalacaksa gözlük kullanılmalıdır. Aerosol çıkışına neden olan prosedürlerde mutlaka gözlük takılmalıdır.

Tablo 1: İnfluenzalı hastalın bakımı sırasında kullanılan kişisel korunma ekipmanlar

a. Standart enfeksiyon kontrol prensipleri her zaman uygulanmalıdır.

b. Entübasyon, nasofaringeal aspirasyon, trakeostomi bakımı, göğüs fizyoterapisi, bronkoskopi, nebülizatör gibi uygulamalar ortama aerosol çıkışına neden olur.

c. Aerosol çıkışına neden olan uygulamalar en az sağlık personeli ile yapılmalıdır.

d. Bazı temizlik işlemlerinde eldiven ve önlük giyilmelidir.

e. Eldivenler standart enfeksiyon kontrol prensiplerine uygun şekilde giyilmelidir. Eldivenler kısıtlı sayıdaysa bu tavsiye uygulanmayabilir. Kanla ve vücut sıvısıyla temas durumunda, invaziv prosedürlerde ve steril sahalarla temasta eldiven giyilmelidir.

f. Elbisenin çok kirleneceği durumlarda veya kan ve diğer vücut sıvıları bulaşmış deri ile temas edileceği durumlarda tek kullanımlık önlükler düşünülebilir.

g. Eğer sıvı geçiren bir önlük giyilecekse altına plastik önlük giyilmelidir.

İnfluenza virüsü ile kirlenen tıbbi ve tıbbi olmayan atıklar standart enfeksiyon kontrol prensipleri doğrultusunda yok edilmelidir. İdrar ve dışkı gibi sıvı atıklar güvenli bir şekilde lağım sistemine boşaltılmalıdır. Atık toplama poşetleri hastaların bulunduğu bölgeden çıkarılmadan önce sıkı sıkıya kapatılmalı bağlanmalıdır. Tüm atıklar ellenirken eldiven giyilmelidir. Eldivenleri çıkardıktan sonra eller temizlenmelidir.

Hastaların kullandiklan cama§irlar standart enfeksiyon kontrol prensiplerine göre güvenli olarak temizlenmelidir. Bu çamaşırlar ellenirken ve taşınırken cildin ve mukozanın korunmasına dikkat edilmelidir.

• Çamaşırlar kullanıldıktan sonra hemen uygun haznelere koyulmalıdır.

• İnfluenzalı hastaların olduğu bölgelerden çıkarılırken çamaşır torbalan sikica kapatılmalıdır.

• Kirli çamaşırlar ellenirken eldiven ve önlük giyilmelidir.

• Kirli çamaşırlarla ve çamaşırhanelerle temasta bulunulan eldivenler çıkarıldıktan sonra eller mutlaka temizlenmelidir.

Hastaneler: Hasta taburcu olduktan sonra yatağa serilen tüm örtüler deği_{ştirilmelidir.}

Birinci basamak: Hasta tedavisinde kâğıt çarşaflar kullanılmalı ve her hastadan sonra

deği_{ştirilmelidir.}

olmak üzere eğitilmelidir.

Salgın boyunca sağlık personeline işe gelince kıyafet değiştirebilecekleri bir oda tahsis etmelidir. Hastane çamaşırhane hizmetleri mümkünse önlükleri yıkamalıdır. Eğer mümkün değilse, önlükler çamaşır makinelerinde yeterli sıcaklıkta yıkanmalıdır. Önlükler eve kapal poşetler içerisinde getirilmelidir. Bu çamaşırlar diğer çamaşırlardan ayrı olarak ve yeterli durulama sağlamak için makine kapasitesinin yarısını geçmeyecek şekilde yıkanmalıdır.

İnfluenzalı hastaların kullandığı yemek yeme ara9lan i9in Standart Enfeksiyon Kontrol Prensiplerinin dışında herhangi bir özel önlem tavsiye edilmemektedir. Bulaşıklar sıcak suda yıkanır. Atılabilir tabakları kullanmaya gerek yoktur.

5. Çevresel temizlik ve dezenfekte etme

İnfluenzalı hastalar için ayrılmı_{ş bölümler en az günde bir kez temizlenmelidir. Temizlik programı değişebilir.}

• Hastaneler: En az günde bir kez ve hasta tahliyesinden sonra temizlenmelidir.

• Poliklinikler: Tercihen gün başında veya sonunda en az bir kez temizlenmelidir. İnfluenzalı bir hastadan sonra başka bir hasta muayene edilecekse oda tekrar temizlenmelidir.

Temizliklerde yeni hazırlanmı_{ş doğal deterjanh sicak su kullanılmalıdır. Kuru toz alma yerine tozun etrafa dağılımını önlemek için nemli toz alama tercih edilmelidir. Elektrik süpürgesi kullanılmamalıdır. Bölüme tahsis edilmiş veya tek kullanımlık olan atılabilir ekipman kullanılmalıdır. Atılamayan saplı silgi bezleri gibi malzemeler kullanıldıktan sonra yıkanmalıdır. Temizlik personeli hastanenin değişik servisleri arasında yer değiştirmemelidir. Çalışırken eldiven ve önlük giymeli, maske takmalıdır.}

Hasta bakım ekipmanının etkin temizliği, dezenfeksiyon ve sterilizasyon ile mümkündür.

• Aletlerin ciltle, mukozayla, çevrenin ve kıyafetlerin kiriyle temas etmesi önlenmelidir.

• Çok kirlenmi_{ş ekipman, doğal deterjan ve sıcak suyla muayene odasından çıkmadan önce temizlenmelidir.}

• Stetoskop gibi tekrar kullanılabilen ekipman her hastadan sonra ayrıntıl ışekilde temizlenmelidir.

• Hasta odalarındaki diğer malzemeler ve röntgen cihazları ayrıntılı temizlenmelidir

Hava akımı sağlayan ekipmandan kaçınılmalıdır.

7. Mobilyalar

Özellikle hekim muayenehanelerindeki ve bekleme salonlarındaki yumuşak mobilyalar ve gereksiz tüm eşyalar kaldırılmalıdır. Geri kalan mobilyalar kolay temizlenebilir olmalı ve kiri gizleyecek saklayacak şekilde olmamalıdır. Oyuncaklar, kitaplar ve gazeteler, dergiler bekleme salonlarından kaldırılmalıdır.

HASTANELER İÇİN EK REHBER

Bu bölüm, hastanelerde enfeksiyon kontrol rehberinin uygulama politikasına ilişkin özel bilgiler içermektedir.

Hastane yöneticileri, pandemi süresince hastane enfeksiyon kontrolüne ilişkin iyi bir planlama yapmalıdırlar.

• Pandemi süresince enfeksiyon kontrolünden sorumlu bir yetkili belirleyin.

• Hastane personelinin influenza pandemisi ve enfeksiyon kontrolü konularında bilgilendirildiğinden emin olun.

• Hastane Pandemi Eylem Grubu oluşturun. Üyeleri: o Enfeksiyon kontrolünden sorumlu yetkili

o Enfeksiyon kontrol ekibi

o Her klinikten bir temsilci

o Güvenlik Ekibinden bir temsilci

o Halkla ilişkilerden sorumlu yönetici

o Temizlik görevlileri sorumlusu

o Eczane bölümünden bir temsilci

o Uygun görülen diğer kişiler

• Hastane pandemi eylem grubunu tamamlayacak uygun personeli tanımlayın (Enfeksiyon Kontrol Bağlantı Kişileri)

• Personele enfeksiyon kontrol bilgilerini iletmek için stratejiler belirleyin.

• İnfluenzalı hastaları diğer hastalardan hızlı bir şekilde ayırmak için prosedürler geli_{ştirin ve bunları deneyin.}

• İnfluenzalı hastalar için ayrılacak özel bölümler belirleyin.

• Radyoloji bölümünde, sadece influenzalı hastalar için kullanılacak bir oda belirleyin.

• Solunum semptomları olan personeli değerlendirin.

• Personelin hastalık yüzünden bulunmadığı durumları kayıt edin ve belgelendirin.

• Personele psikolojik ve sosyal destek sağlayın.

• Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmi_{ş antiviral tedavileri uygulayın.}

• Sağlık