Bu planın amacı, bir influenza pandemisinden etkilenecek sağlık kurumu personeli ve onlara bağlı kişilerin olay anında koordineli ve zamanında hareket edebilmeleri için hazırlıkların sağlanmasıdır.

Bir influenza pandemisinde, aşağıdaki durumlar beklenir:

• Pandemi, seyahatlerle ili_{şkili olarak, hazırlanmaya zaman kalmayacak şekilde hızla yayılabilecektir.}

• 1918 yılında ya_{şanan pandemi, önceden sağlıklı olan çok sayıda genç erişkinin ölümüne neden olmuştur. Gelecekteki pandemide de muhtemelen bu husus görülebilecek ve en büyük etki çalışanlara olacaktır.}

• A_{ş ılar, antiviral ajanlar ve sekonder enfeksiyonu tedavi etmek için kullanılacak olan antibiyotikler az miktarda bulunacak ve düzensiz dağılım olacaktır.}

• Sağlık kurumlarına akın olacak ve artan temas nedeniyle sağlık çalışanlarının sayısı azalacak ve sağlık hizmetleri büyük ölçüde aksayacaktır.

Pandemi hazırlıklarına bakılmaksızın mevsimsel influenza aşılarının yüksek risk grubuna yıllık olarak uygulanması, mevsimsel influenzaya karşı alınacak tedbirde, maliyet-etkindir.

- Pandemik influenzaya karşı aşı

Yeni bir pandemik virüs suşu ortaya çıktığında, ilk vakadan virüsü tanımlamak, hızla etkin bir aşı geliştirmek için çok önemlidir. Aşı kullanıma hazır hale gelinceye kadar, birkaç ay geçecektir.

Talep mevcuttan fazla olacağından, yeni pandemi aşısı başlangıçta yeterli olmayacaktır. Öncelikli alıcılar, hastalarla doğrudan klinik teması olanlar, zaruri fonksiyonları sağlamada gerekli olan personel ve ciddi komplikasyonlar yönünden risk altında olan yaşlı ve kronik hastalardır.

- Pnömokok aşısı

İnfluenzanın bakteriyel pnömoni komplikasyonu açısından risk altında olan ki_{şilere (65 yaşından büyükler, konjestif kalp yetmezliği, amfizem, diyabet, alkolizm, kronik karaciğer hastalığı, immünsupresyon) pnömokok aşısı uygulanması düşünülmelidir.}

Son yıllarda, influenza enfeksiyonuna karşı koruyucu veya tedavi edici özellikte anti-viral ajanlar geli_{ştirilmiştir. İki sınıf ilaç mevcuttur (Amantadine ve Rimantadine gibi M2 inhibitörleri ve Oseltamivir ve Zanimivir gibi nörominidaz inhibitörleri) Bu ilaçlar bazı ülkelerde mevsimsel insan influenzasını tedavi etmek ve korumak için lisans almışlardır ve çeşitli influenza etkenlerine karşı etkili olduklan diis.iiniilmektedir.}

Bununla birlikte, A/H5N1 insan vakalarından izole edilen virüsün laboratuar ortamındaki analizleri, bu virüse karşı yalnızca nörominidaz inhibitörlerinin etkili olduğunu göstermi_{ştir. Bunlar arasında kapsül olması nedeniyle kolaylıkla dağıtılabilen tek ilaç Oseltamivir' dir. Ticari formu Tamiflu olarak bilinmektedir.}

Amantadine gibi diğer antivirallerin A/H5N1'e karşı laboratuvar ortamında etkinliği gösterilememi_{ş olmakla birlikte, potansiyel olarak diğer yeni suşlara etkinliği olabilir.}

Gelecekteki pandemide influenza su_{şunun yüksek oranda ciddi hastalık ve ölüme neden olacağı düşünülmektedir. Bu durumda Oseltamivir kullanımı iki durum için gerekebilir: Profilaksi ve tedavi.}

- Profilaksi

a. Temas sonrası: Erken bir a_{şamada, vakalar veya küçük bir salgın ortaya çıktığında şüpheli veya kesin vakalarla yakın temasta (aynı evde yaşayanlar ile solunum yolu sekresyonları, vücut sıvıları ve çıkartıları ile direk teması olanlar) olan ve korunmayan temaslılara Oseltamivir verilebilir. İlaç uygulaması, hastalıktan koruyabilir veya hastalığın süresini ve ciddiyetini azaltabilir. İlaç inkübasyon periyodu süresince alınmalıdır. Genellikle 7 gün, minimum 5 gün, günde 1 kapsül (75 mg) alınmalıdır. Maksimum etki için, en kısa zamanda ve enfeksiyonla temastan sonraki ilk 48 saat içinde ilaca başlanmalıdır.}

Yaygın bir pandemi süresince, hasta olmayan temaslılara temas sonrası antiviral vermek mümkün olmayacaktır. Profilaksiden ziyade, ateşli hastalık veya üst solunum yolu enfeksiyonu olan kişilere tedavi amaçlı Oseltamivir verilmesi daha doğru olacaktır.

b. Temas öncesi: İnfluenza pandemi su_{şları ile yakın teması söz konusu olan sağlık personelinin (epidemiyolog, klinisyen ve veterinerler) korunma amaçlı Oseltamivir kullanması önerilmektedir (maksimum 6 hafta, bilinen son temastan sonra 1 hafta). Oseltamivir miktarı yeterli olsa bile, temas öncesi profilaksi temas açısından yüksek riskli gruplara resmi görev süresi ile sınırlı olarak uygulanmalıdır.}

Oseltamivir, proflakside 6 haftaya kadar kullanılmak üzere ruhsatlandırılmıştır. 6 haftadan fazla kullanılması; yan etkilere neden olabilir, yüksek maliyeti de dikkate alındığında maliyet etkin olmaz. Tarihte, influenza pandemileri dalgalar halinde görülmüş ve iki yıla kadar uzamıştır.

Alternatif olarak, kesin veya olası vaka ile temas edenlerde, ate_{ş başlayıp şüpheli enfeksiyon gelişirse hemen tedavi ama9h ahm önerilmelidir. Bir pandemi durumunda antiviral desteğin sınırlı olacağı tahmin edildiğinden, semptomlar geliştikten sonra ilacın kullanılması uygun olacaktır.}

c. Uluslararası yolcular için profilaksi: Uluslararası yayılımı yavaşlatmak ve sınırlandırmak

için, bir influenza pandemisi ilan edildiğinde DSÖ yolculara önerilerde bulunacaktır. Sağlık

personeli de yolculukta bu önerileri takip edecektir.

- Tedavi

Pandemik influenza durumunda semptomatik hastalara günde bir kez olmak üzere, 75 mg.lık

kapsülden 2 adet (toplam 150 mg) 5 gün süresince verilmelidir.

Maksimum etki için, semptomlar başladıktan sonraki 48 saat içinde ilaca ba_{şlanmalıdır. Pandemi süresince, ateş veya solunum yolu hastalığa olan her kişi influenza olarak kabul edilmeli ve mümkünse hemen tedavi edilmelidir.}

2.2.3. Oseltamivir stoklamak

Pandemi durumunda, influenzaya karşı yararh tiim ilaçlar özellikle hızla tükenecektir. Tüm sağlık kurumları hazırlıklı olmalı ve bu plan kapsamında Sağlık Bakanlığından temin edeceği Oseltamiviri stoklamalıdır.

Önceki pandemilerin epidemiyolojisi ve atak hızı dikkate alınarak, her sağlık kurumu personelinin yaklaşık olarak %30'una 5 günlük kür tedavisini sağlayacak Oseltamivir stoklamalıdır. Şayet, sağlık kurumu personeli aşağıda belirtilen risk gruplarını içeriyorsa stok miktarı artırılmalıdır.

• Kronik hastalığı olan kişiler (respiratuar, kardiyak sorunu olan ve immünsuprese bireyler)

• Vakalarla temas ihtimali yüksek olan kişiler (ör. vakalarla ilgilenen sağlık bakım çalışanları)

2.2.4. Antipiretikler

Parasetamol gibi antipiretikler pek çok ateşli hastalıkta ateşi kontrol etmek ve ağrıyı gidermek için kullanılmaktadır. İnfluenza vakalarında aspirin kontrendikedir. Antipiretikler yaygın olarak bulunduğundan, özel stok önerilmemektedir.

2.2.5. Medikal malzemeler

Genel ilaç stokları ve diğer medikal malzemeler (şırınga, iğne vb) bir pandemi sırasında kullanılmak üzere stoklanmı_{ş olmalıdır.}

2.2.6. Antibiyotikler

Akciğerin bakteriyel enfeksiyonu, influenzanın sık komplikasyonlarından biridir. Antibiyotikler pnömoni vakalan i9in hayat kurtarıcı olur. Kullanılacak antibiyotik için pulmoner bakteriyel enfeksiyon etkeni belirlenmelidir.

2.2.7. Personel koruyucu malzeme

Personel koruyucu malzeme, nasıl kullanılacağı konusunda eğitim almış personel içindir. Tıbbi bakım hizmeti verenler ve saha araştırmalarına katılan personel hizmet öncesi donatılmalıdır. Etkin aşının yokluğu ve antiviral ilaçların kısıtlı olduğu durumlarda, muhtemel vakalarla temas riski olan sağlık personeli koruyucu malzeme kullanmalıdır.

Şüpheli vakalar, öksürme ve konuşma yoluyla virüs yayılımını sınırlamak için basit cerrahi bir maske takmalıdır. Ayrıca vakalarla temas edecek personel de maske takmalıdır.

Pandemi durumunda, pek çok personelin koruma garantisi olmasa bile kendilerini güvende hissetmek için maske talebinde bulunacakları tahmin edilmektedir. Sonuçta maske kısıtl olacaktır. Sağlık kurumları tek kullanımlık cerrahi maske stoklamayı da dü_{şünmelidir.}

Hastalığın bulaşma hızının azaltılması maksadıyla, özellikle toplu yaşanan yerlerde kalanlar, bütün kamu kurumlarında, 10'dan fazla işçi çalıştıran işyerlerinde çalışanlar için yöneticiler tarafından normal cerrahi maske temin edilmeli ve kullanılmalıdır. Ayrıca İl Sağlık Müdürlükleri toplumun %10'unun ihtiyacını karşılayacak miktarda maske almalıdır.

Her sağlık kurumu, bir influenza pandemi durumunda verebilecekleri sağlık bakım hizmetlerini değerlendirmelidir. Bir sağlık kurumunda ideal olarak olması gereken malzemelerin kontrol listeleri geli_{ştirilmeli (solunum yolu enfeksiyonlarına yönelik önlemler, O2, respiratör) ve vaka takibi için laboratuar hizmetlerinin yeterliliği de değerlendirilmelidir.}