İNFLUENZA GRİP PANDEMİSİ

Geri
   

SÜRVEYANS

1.Global İnfluenza Sürveyansı:

İnfluenza kontrolünün etkili olmasında ana elemanlardan biri de sürveyanstır. İnterpandemik dönemlerde hastalığın insidansını ve önemini gösteren sürveyans, salgınların erkenden anlaşılmasını sağlar. Pandemi dönemlerinde yeni virüs zincirlerinin ve kontrol önlemlerinin etkinliğinin gösterilmesinde ve kaynakların uygun kullanımının sağlanmasında sürveyans çok önemlidir.

Günümüzde 85 ülkede bulunan 114 Ulusal İnfluenza Merkezi, Dünya Sağlık Örgütü ile işbirliği yaparak, global influenza programını yürütmektedir. Bunlardan Atlanta-A.B.D., Londra-İngiltere, Melbourne-Avustralya, ve Tokyo-Japonya'da bulunan 4 laboratuvar, İnfluenza Referans Laboratuvarı olarak görev yapmaktadır. Bu laboratuvarlar FLUNET isimli bir internet ağıyla birbirlerine bağlıdır. Bu laboratuar ağı dünyadaki influenza hareketini izlemekte, virüs izolatlarını DSÖ İşbirliği Merkezleri'ne ulaştırmakta ve yeni zincirlerin hızlıca fark edilmesini sağlamaktadır. Kuzey yarımküre izolatları her yıl Şubat ayında, Güney yarımküre izolatları her yıl Eylül ayında yayınlanmaktadır. Böylelikle her yıl gelecek yıl için aş ıüretim 9ahs.malan i9in öneriler geliştirilmektedir.

Tüm verilerin toplandığı DSÖ, yeni bir pandeminin fark edilmesinde ve uluslararası kontrol çalışmalarının koordinasyonunda anahtar rol oynamaktadır. Global sürveyansın yan sıra, Avrupa Bölgesi için Avrupa Birliği kapsamında European Influenza Surveillance Scheme (EISS) oluşturulmuştur. Bu çerçevede 23 ülkedeki 31 referans laboratuardan ve 12.000 seçilmiş hekimden toplam 453 milyon kişiyi temsilen veri akışı sağlanmaktadır. www.eiss.org sayfasında bu gruba ilişkin veriler ve bu verilere yönelik değerlendirme ve öneriler yer almaktadır.

Ülkemizde Ulusal Influenza Referans Laboratuvarları, Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Viroloji Laboratuvan Boliimii (RSHMVLB) ve İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Viroloji Laboratuvarı'dır (İÜTFMADVL). Bu laboratuvarlar uluslararası bilgi ağlarına üyedir. Bu laboratuvarlarda yeni bir virüs zinciri fark edildiğinde Londra-İngiltere'deki İşbirliği Merkezi'ne virüs izolatı iletilmektedir.

Referans laboratuvarlar sürveyansta virolojik ayrım ve kesin tanı koymadan sorumludur. Bu nedenle sürveyanstaki görevleri:

• Yeni pandemik subtipleri saptamayı da içeren virüs identifikasyonlarını sağlamak

• Genotipik analizlerle ilaç rezistansını belirlemek

• Ulusal ve uluslararası influenza epidemiyolojisi hakkında bilgi toplamak

• Farklı bir virüs zincirinin varlığında DSÖ'ye bildirim ve danışmanlık yapmaktır. 2. Türkiye'de İnterpandemik Dönemde İnfluenza Sürveyansı

T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün (TSHGM) 24.02.04 tarih ve 1534 sayih yonergesi ile ülkemizdeki bulaşıcı hastalıkların sürveyans sistemi yeniden düzenlenmiştir. Buna Göre hastalıklar A, B, C, ve D sınıflarına ayrılmıştır. A sınıfındaki hastalıklar tüm sağlık kurulularınca bildirimi zorunlu hastahklan i9ermektedir. B sınıfındaki hastalıklar ülkemizde olmayan ve fakat görüldüğü an uluslar arası bildirimi zorunlu olan hastalıklardır. C sınıfındaki hastalıklar sentinel sürveyansla bildirimi ve takibi yapılan hastalıklardır. D sınıfındaki hastalıkların bildiriminden sadece laboratuarlar sorumlu tutulmuştur. İnfluenza hastalığı C sınıfına alınmıştır.

İnterpandemik dönemdeki sürveyans, rutin bildirim sistemi içinde yapılacaktır. Özellikle grip mevsiminde (40-20.haftalar arasında) sistemin ve elde edilen verilerin seri bir şekilde değerlendirilmesi sağlanacaktır.

2.1. Ulusal İnfluenza Sürveyans İzleme Komitesi:

Ulusal İnfluenza Sürveyans İzleme Komitesi hem sürveyansı (veri akışını) hem de elde edilen verileri epidemiyolojik olarak düzenli aralıklarla (İnfluenza sezonunda haftalık/İki haftalık periyotta, diğer dönemlerde aylık/üç aylık periyotta) değerlendirecektir. Komitenin hızlı iletişimini sağlamak amacı ile yalnızca bu grup üyeleri tarafından kullanılacak Sağlık Bakanlığı kapsamında bir web sayfası (ve/veya linki) oluşturulacaktır. Ek 1 'de "Ulusal İnfluenza Sürveyans İzleme Komitesi Veri Akışı Değerlendirme Listesi" önerisine yer verilmiştir. Epidemik ya da pandemik influenza hareketleri bu komite tarafından izlenecektir. Komite influenza benzeri hastahklan (iBH), muhtemel vakaları ve bunlar içinde ne kadarının laboratuarda konfirme edildiğini izleyecektir. Referans laboratuarlardan yapılan yeni virüs izolatları komite tarafından değerlendirilecektir.

2.2. Sürveyansın uygulandığı merkezler ve uygulanma şekli

Ülkemizde İnfluenza sentinel sürveyansla izlenecektir. Buna göre ülkemizde influenza bildirimi 14 ilden (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Edirne, Erzurum, İstanbul, İzmir, Konya, Malatya, Samsun, Trabzon ve Van İlleri) yapılacaktır.

Bakanlığın belirlediği tarihte başlamak şartıyla, İnfluenza sürveyansı aşağıda belirtilen kriterlere uygun olarak yapılacaktır.

1. Her il, bölgelerine hâkim, bölge dışı hasta sayısı minimum olan 10 sağlık ocağını belirleyecektir. Bu sağlık ocaklarının isimleri ve ETF bilgileri Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bildirilecektir.

2. Seçilmiş olan sağlık ocakları/aile hekimliği merkezleri, haftalık olarak poliklinikten tespit ettiği İnfluenza Benzeri Hastalık (İnfluenza Olası Vaka) sayılarını İl Sağlık Müdürlüğüne bildirecektir. Seçilmiş olan sağlık ocakları/aile hekimliği merkezleri her hafta Çarşamba günü influenza tanısı için, başvuran muhtemel vakalardan birinden klinik örnek alacak ve aynı gün İl Sağlık Müdürlüğüne iletecektir.

3. İl genelindeki bütün resmi ve özel hastanelerde görev yapan, İç Hastalıkları, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, Göğüs Hastalıklar ve Kulak Burun Boğaz Hastalıkları uzmanları ile görüşülecek ve Ulusal İnfluenza Sürveyansına gönüllü olarak katılmak istemeleri halinde, "İnfluenza Sürveyansına Gönüllü Katılım Formu"nu imzalayacaklardır. Bu hekimlerin isimleri Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bildirilecektir.

4. Bu sisteme dâhil olan uzman hekimler her hafta tespit ettikleri İnfluenza Benzeri Hastalık (İnfluenza Olası Vaka) sayılarını İl Sağlık Müdürlüğüne bildirecektir. Yine aynı hekimler her hafta Çarşamba günü influenza tanısı için, bir adet klinik örnek alacak ve aynı gün İl Sağlık Müdürlüğüne iletecektir.

5. İl Sağlık Müdürlükleri kendisine haftalık bildirilen İnfluenza Benzeri Hastalık(İnfluenza Olası Vaka) sayılarını, takip eden haftanın en geç Sah giinii Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne elektronik ileti aracılığıyla bildirecektir. Aynı zamanda bu vakaların ay sonunda düzenlenip gönderilen Form 017C ile de bildirimi yapılacaktır.

6. İl Sağlık Müdürlükleri, her Çarşamba günü kendisine gönderilen ve belirtilen prosedürlere göre alınmış örnekleri, her il için belirtilmiş olan laboratuvara kargo veya kurye ile gönderecektir. Numune almak için gerekli ekipman, ilgili laboratuvardan talep edilecek, kargo giderleri İl Sağlık Müdürlükleri döner sermaye kaynaklarından, kurye yol giderleri ve harcırahları ise genel bütçenin geçici görev yollukları ile ilgili kaleminden karşılanacaktır.

Laboratuvarlardan elde edilen sonuçlar her hafta Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda gönderilecek ve sürveyans ile ilgili bilgilerin analizi ile elde edilen sonuçlar, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce hazırlanacak aylık bülten ile her ay İl Sağlık Müdürlükleri aracılığıyla, laboratuvarlara, sürveyans yapan sağlık ocakları ve hekimlere gönderilecektir.

2.3. Vaka Tanımı: Klinik tanımlama:

Kişide başka bir nedenle açıklanamayan; ani başlangıçlı ateş (>38°C) ve öksürük ve/veya boğaz ağrısı ile karakterize hastalık

Tanı için laboratuvar kriterleri:

Nazofaringeal sürüntü veya aspirasyon örneğinden influenza virüs izolasyonu veya viral antijenin gösterilmesi,

Vaka sınıflaması:

Olası Vaka: Klinik tanımlama ile uyumlu vaka

Kesin Vaka: Laboratuvar kriterleri ile doğrulanmışolası vaka

2.4. İncelenecek klinik örnekler için temel bilgiler

Kültürden izolasyon için, boğaz sürüntüsü, burun sürüntüsü, nazofaringeal aspirat

alınmalıdır.

Hastadan klinik örneklerin alınması: DOĞRU ÖRNEK ALMA METODU Miktar Uygun örnek alma zamanı
Boğaz sürüntüsü: Örnek klinisyen tarafından alınmalıdır. Boğaz iyice aydınlatılmalı,, tükürük karışmasını önlenmek amacıyla dil basacağı ile dile bastırılmalı ve ardından posterior farinks, tonsiller ve inflamasyonlu bölgelere bir steril eküvyonun (tercihen dakron eküvyon) kuvvetlice sürtülmesi ile örnek alınmalı ve. küvyon hemen 7-10 ml kadar VTM içeren tüpe konulmalıdır. Semptomların başlangıcından sonraki en geç 5 gün içinde
Burun sürüntüsü: Esnek, ince saplı bir steril eküvyon ile (tercihen dakron eküvyon) bir burun deliğinden girilir. Sekresyonların yeterince emilmesi için 5 sn süreyle eküvyon içerde döndürülür, geri çekilir ve 7-10 ml kadar VTM içeren tüpe konur. Diğer burun deliğinden yeni bir eküvyonla işlem tekrarlanır. Bir önceki eküvyonla aynı transport tüpüne konur. Semptomların başlangıcından sonraki en geç 5 gün içinde
Nazofaringeal aspirat: Burundan ince bir kateterle nazofarinkse ulaşılır; şırınga yardımı ile aspirasyon yapılır. Eğer materyal aspire edilemiyorsa hastanın başı geriye itilerek 4-7 ml VTM verilip aspire edilir ve steril bir tüpe aktarılır. Materyal <2 ml ise üzerine VTM eklenir. >2 ml ise ekleme yapmaya gerek yoktur. >2ml Semptomların başlangıcından sonraki en geç 5 gün içinde
Örneklerin laboratuvara gönderilmesi: UYGUN TRANSPORT ŞARTLARI Şehir-içi Şehirlerarası transport
Boğaz/Burun sürüntüsü, Nazofaringeal aspirat: Örnekler/eküvyonlar hemen VTM içeren tüpe konur. Tüp sızdırmaz, vida kapakl olmalıdır (asla ağzı pamuk veya flasterle kapatılmış tüpe konmaz). <48 saat, soğuk zincirde lab. a ulaştırılır. <48 saat, soğuk zincirde, kurye/kargo ile lab.aulaştırılır.

Örnek saklama koşulları

Boğaz/Burun sürüntüsü, Nazofaringeal aspirat: <48 saat saklama için +4°C; >48 saat saklama için -85°C 

                  Tanı için geçerli laboratuvar Teknikleri:

HÜCRE KÜLTÜRÜNDEN VİRUS İZOLASYONU:

Hücre serileri: Madin-Darby canine kidney cell lines (MDCK) İnkübasyon: 36°C'da, %5-10 CO2’li atmosferde inkübasyon İdentifikasyon: Hücre kültürleri 2-3 günlük aralıklarla invert mikroskopta CPE veya kontaminasyon varlığı açısından incelenir (bazı influenza virüsleri CPE gosterir)^CPE negatif olsa bile 2-3 gün arahklarla^ insan tip O, tavuk veya hindi eritrositleri ile HA testi^HA pozitif ise^tip spesifik antikor içeren anti serumlarla HI veya DFA ile pozitif bulgu -^Kesin tanı Süre: Tüpler 48. saatten itibaren okunur. 10. günde halen negatif bulunan kültürler 14. güne kadar izlenirler.

KLİNİK ÖRNEKLERDE VİRAL KOMPONENTLERİN

GÖSTERİLMESİ

MAbs kullanılmış ticari DFA kitleri ile klinik örneklerden hazırlanan preparatların incelenmesi veya spesifik antiserumlar veya tip spesifik Mab'ların kullanıldığı ELISA kitleri ile klinik örneklerde antijen aranmasi^ pozitif bulgu -^Kesin tanı Süre: Kullanılan teste/kite göre 20 dk.dan birkaç saate kadar değişir.

Gerekli minimum ekipman Hücre kültürü laboratuvarı temel altyapısı, Floresan mikroskop

Gerekli minimum biyogüvenlik düzeyi:

Biyogüvenlik Düzeyi 2 (BSL-2) (P2)

[NOT: Santrifüj işlemleri için kesinlikle kapak-kilit sistemli santrifüj kullanılmalı; santrifüj sonrasında tüplerin kapakları en az 2-3 dk beklendikten sonra açılmalıdır! Asla ağızla pipetaj yapılmamalı, mekanik pipetleme aygıtları kullanılmalıdır! Tüm işlemler esnasında eldiven giyilmelidir!)

Avian influenza A tanısı için öncelikle, nasofaringeal aspirat, akut ve konvelasan dönemde serum alınarak belirtilen kurallar çerçevesinde laboratuvara gönderilmelidir.

Numune gönderilmeden önce aşağıdaki telefonlara bilgi verilmelidir.

Adana, Ankara, Diyarbakır, Erzurum,
Konya, Malatya, Samsun, Trabzon ve Van Antalya, Bursa, Edirne, İstanbul,
illeri için: İzmir illeri için
İrtibat Adresi İrtibat Adresi
Doç. Dr. Neziha YILMAZ : Prof. Dr. Selim BADUR
Tel: 0 312 433 14 13- Dr. Seyhan ASLAN
0 312 435 56 80/1260-61 Bilim Dalı sekreteri Yıldız AKKAŞ
Bio. Şükran KARA / Bio. Sezer TOPRAK: Tel: 0 212 635 25 82
Tel: 0 312 435 56 80/1471-1404 Adres: İstanbul Üniversitesi İstanbul
Faks:0 312 435 84 70 Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim
Adres: Refik Say dam Hıfzıssıhha Merkezi Dalı Virol oji Laboratuvan Capa -
Başkanlığı, Viroloji Laboratuvar Şefliği, İstanbul 34390
Ulusal İnfluenza Merkezi Cemal Gürsel Cad.
No 18 Sıhhiye-Ankara 06100

2.5.Okul devamsızlıkların incelenmesi:

Sürveyansın yürütüldüğü 14 ilde, aynı hafta içinde tüm okul nüfusunun %10'undan fazla öğrencinin influenza benzeri hastalık nedeniyle okula devamsız olduğu bildirilmişse, bu durum salgın olarak ele alınacak ve olguların hepsinin bildirimi yapılacaktır. Bu olgulardan en az iki muhtemel vakadan virolojik inceleme yapılmak üzere klinik örnek alınacak ve uygun şartlarda ilgili laboratuvara gönderilecektir.

Diğer iller ise, aynı durumla karşılaştığında salgın olarak değerlendirecek ve laboratuvara en az iki muhtemel vakadan örnek yollayacak ve salgın raporu hazırlayacaktır.

3. Diğer Ülkelerde İnfluenza Pandemisi Varlığında Türkiye'de İnfluenza Sürveyansı

Diğer ülkelerde İnfluenza pandemisi ortaya çıktığında verilmesi gerekli ilk cevap, pandemiye neden olan virüs subtipinin spesifik özellikleri dikkate alınarak, mevcut ulusal pandemi planının gözden geçirilmesi olacaktır. Daha sonra, ülkemizde muhtemel salgını en erken aşamada saptamak için, sürveyans aktiviteleri artırılacaktır. Pandeminin ortaya çıkışı, yayılımı ve etkisi hakkındaki veriler, karar vericiler için hayati öneme sahiptir. Laboratuar araçları sağlama, eğitim programları hazırlama ve hızlı tanı imkânları pandemik virüs ile mücadelede önemli çalışmalardır. Sürveyans aktiviteleri interpandemik dönemde tüm öğeleriyle fonksiyonel kalabilmelidir.

Pandemi döneminde yeni bir sürveyans sistemi kurulması yerine olan sistemin bütün illere adapte edilerek vaka artışının izlenmesi daha uygundur.

- TSHGM ülke dışında bir pandemi etkeni varsa bunu Ulusal İnfluenza Sürveyans İzleme Komitesine hazırlanan plan doğrultusunda iletecektir.

- Ulusal İnfluenza Sürveyans İzleme Komitesi tarafından sentinel influenza sürveyansı yapılan illerde durum hızlı bir şekilde değerlendirilecek ve sürveyans sonuçları gerekli birimlere yayılacaktır

- Sağlık Bakanlığı tarafından pandeminin gelişimi hakkında yeterli ve koordineli bilgi sağlık kuruluşlarına ve halka iletilecektir.

- Pandemik virüsün klinik özellikleri ve sürveyanstaki sorunlar sürekli takip edilecektir.

- Sağlık Bakanlığı tarafından, pandemik virüsün aktivitesi ve mortalite verileri dahil olmak üzere, klinik ve virolojik sürveyans aktiviteleri izlenecek, mevcut bilginin hızlı bir şekilde ilgili kurumlara yayılması sağlanacaktır.

- Sağlık Bakanlığı, Ulusal İnfluenza Sürveyans İzleme Komitesi ile beraber, pandemi sırasında Dünya Sağlık Örgütü tarafından güncel olarak belirlenmiş olan olası vaka tanımını göz önünde bulundurarak ülkemizdeki sağlık kuruluşlarına vaka tanımını bildirecektir.

- Olgularının gelebileceği KBB, enfeksiyon hastalıkları, çocuk hastalıkları, iç hastalıkları ve göğüs hastalıkları uzmanları vaka tanımları ve sürveyansın önemi gibi diğer konularda tekrar bilgilendirilecektir.

- Olası ve kesin influenza tanısı alan vaka sayıları ile pnömoni tanısıyla hastaneye yatan/taburcu olan vaka sayıları, Sağlık Bakanlığı ve İl Sağlık Müdürlükleri tarafından takip edilecektir

- Pandemik dönemde olası vakalardan alınan laboratuar materyallerinin hafta sonu dahil olmak üzere transportu ve inceleme yapılabilmesi için gerekli düzenlemeler plan dahilinde yer alacaktır.

- Seçilmiş sağlık kuruluşlarına influenza ve pnömoni tanısıyla yatan/taburcu olanların durumları belirlenmiş kriterler kapsamında, sürveyans sisteminin niteliğini ortaya çıkarabilecek veriler elde edebilmek ve pandemiyi değerlendirmek için izlenecektir.

- Okula ve işe devamsızlıklar saptanıp, Sağlık Bakanlığına güncel olarak bildirilecektir.

- İnfluenza enfeksiyonu için hasta başında kullanılabilecek hızlı saptama yöntemleri de dahil olmak üzere, referans olmayan testlerin de kullanılma imkânı sağlanacaktır.

4.Türkiye'de Pandemi Varlığında İnfluenza Sürveyansı

Pandemik influenza enfeksiyonu ülkemiz sinirlan i9inde saptandığında, bütün sağlık kuruluşlarından muhtemel vaka ve ölüm sayıları ile ilgili bilgi toplanacak, virüs aktivitesini izlemeye yönelik aktiviteler artırılacaktır.

- Ülke çapında ve toplum subgruplarında influenza aktivitesi ile ilgili bilgiler toplanıp sistematik olarak izlenecektir.

- Araştırma altındaki influenza vakalarının temaslıları izlenecektir.

- Klinik ve mikrobiyolojik sonuçlar ile alınan kontrol önlemlerinin etkinliği analiz edilecektir.

- Virolojik sonuçlar diğer pandemik ülke sonuçları ile karşılaştırılacaktır.

- Gebeler, bebekler ve diğer özel risk gruplarında influenza konusunda çalışmalar yapılarak veri toplama güçlendirilecektir.

- Hastane kaynaklı vakaların saptanması ve analizine öncelik verilecektir.

- Pandemik virüsün antijenik değişiminin olup olmadığı araştırılacaktır.

- Antibiyotik tedavi politikasim §ekillendirmek için sekonder bakteriyolojik enfeksiyonların sürveyansı sürdürülecektir.

- Tüm nedenlere bağlı mortalite ve influenzaya spesifik pnömoni/akut respiratuar hastalık mortalitesi değerlendirilecektir.

- Sağlık kuruluşları ve toplum düzeyinde grip benzeri hastalık için artan tedavi kullanımını gösteren ilaç satış ve dağılımı analiz edilecektir.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İNFLUENZA HASTA BİLGİ FORMU*

* Bu form sadece Olası İnfluenza Vakalarından Klinik örnek göndermek amacıyla kullanılacaktır.

HASTANIN KİMLİK BİLGİLERİ

ADI SOYADI
YAŞI
CİNSİYETİ
MESLEĞİ
ADRES VE TELEFON
SEMPTOMLARIN BAŞLANGIÇ TARİHİ
ÖRNEGİN ALINDIĞI TARİH
HASTALIK BELİRTİLERİ VAR YOK
ATEŞ
ÖKSÜRÜK
MİYALJİ
BAŞAĞRISI
NAZAL AKINTI
NAZAL OBSTRUKSİYON
AKUT SOLUNUM YETMEZLİĞİ
DİĞER
ÖYKÜSÜNDE VAR YOK
Grip Aşısı YAPILMIŞ MI?
EŞLİK EDEN HASTALIK VE/VEYA KOMPLİKASYON (Varsa yazınız.)
IS VEYA EV ORTAMINDA BENZER HASTALIK TABLOSU OLAN KİŞİ VAR MI?
DİĞER

MATERYALİN CİNSİ

LABORATUVAR SONUCU

NAZAL SÜRÜNTÜ
NAZOFARİNGEAL SÜRÜNTÜ
NAZOFARİNGEAL ASPİRAT
DİĞER

GÖNDEREN MERKEZ

Hastane ya da Sağlık Ocağı Adı
Doktor
Telefon
Faks:
E-mail

GÖNDERİLEN LABORATUVAR (İŞARETLEYİNİZ)

n İSTANBUL Ü. İSTANBUL TIP FAK. □ REFİK SAYDAM HIFZISIHHA MERKEZİ BAŞKANLIĞI n DİĞER (ADI):